Με ενοχλεί η αγένεια. Και με ενοχλεί ιδιαίτερα εκείνη που περνάει απαρατήρητη επειδή δεν ειπώθηκε τίποτα.
Άκουσα τον Βασίλη Χαραλαμπόπουλο να μιλά σ’ αυτό το απόσπασμα για την αγένεια και για εκείνο το «ξέρεις ποιος είμαι εγώ». Ταυτίστηκα. Ίσως γιατί το «ξέρεις ποιος είμαι εγώ» δεν χρειάζεται πάντα να το πεις. Μερικές φορές αρκεί να θεωρείς αυτονόητο ότι εσύ μπορείς να μην απαντήσεις, ενώ ο άλλος οφείλει να είναι διαθέσιμος την ημέρα που θα τον χρειαστείς.
Μιλάω για κάτι πολύ συγκεκριμένο. Κάποιος σου έστειλε ένα μήνυμα, σου έκανε μια ερώτηση ή σου πρότεινε μια συνεργασία. Δεν περιμένει να παρατήσεις ό,τι κάνεις για να του απαντήσεις. Μπορείς να του γράψεις αύριο ή σε λίγες μέρες. Μπορείς να πεις «ευχαριστώ που με σκέφτηκες, δεν θα μπορέσω». Μπορείς ακόμη να πεις «δεν με ενδιαφέρει». Θα προτιμούσα, ομολογώ, το πρώτο. Αλλά και το δεύτερο μου επιτρέπει να ξέρω πού βρίσκομαι και να συνεχίσω.
Το «δεν είχα χρόνο» το καταλαβαίνω για μια μέρα, για μια δύσκολη εβδομάδα, για μια περίοδο που πραγματικά δεν χωράει τίποτα άλλο. Δυσκολεύομαι να το πιστέψω όταν ο χρόνος βρίσκεται αμέσως μόλις γράψει κάποιος που μας ενδιαφέρει. Εκεί ίσως η πιο ειλικρινής διατύπωση θα ήταν «δεν ήταν προτεραιότητά μου να σου απαντήσω». Δεν ακούγεται το ίδιο ευγενικό. Είναι όμως πιο ακριβές και, μεταξύ μας, παίρνει σχεδόν τον ίδιο χρόνο να το γράψεις.
Δεν μου χρωστάς ένα ναι. Ένα όχι, όμως, μου επιτρέπει να πάψω να περιμένω.
Ασφαλώς, αν κάποιος επιμένει, σε πιέζει ή ξεπερνά τα όρια που έβαλες, έχεις κάθε δικαίωμα να διακόψεις την επικοινωνία. Δεν χρειάζεται να εξηγείς ξανά και ξανά γιατί δεν θέλεις να συνεχιστεί. Ένα ευγενικό μήνυμα, όμως, από έναν άνθρωπο που σου απευθύνθηκε μία φορά, είναι άλλη περίπτωση. Κι έχει σημασία να μη χρησιμοποιούμε την ίδια λέξη, «όρια», για να περιγράψουμε και τις δύο.
Με ξενίζει περισσότερο όταν την ίδια ώρα μιλάμε δημόσια για αγάπη και σεβασμό. Στις ομιλίες, στα κείμενα, στις συνεντεύξεις, ξέρουμε να πούμε πολύ ωραία πράγματα για το πώς αξίζει να φερόμαστε ο ένας στον άλλον. Στα εισερχόμενά μας, ευτυχώς, δεν χρειάζεται να είμαστε τόσο εύγλωττοι. Αρκεί να απαντήσουμε και στον άνθρωπο από τον οποίο δεν περιμένουμε τίποτα. Εκεί φαίνεται, για μένα, αν εννοούμε το «σεβασμός προς όλους» ή αν μέσα μας έχουμε μια κάπως πιο περιορισμένη λίστα παραληπτών.
Στα μηνύματα και στα email που μου απευθύνονται προσωπικά φροντίζω να απαντώ, συνήθως όσο πιο άμεσα μπορώ. Αν κάτι έχει μείνει αναπάντητο, μου έχει ξεφύγει. Κι όταν έχω δει ένα μήνυμα και δεν έχω προλάβει να απαντήσω, το έχω έννοια. Δεν ησυχάζω εύκολα ώσπου να το τακτοποιήσω. Ίσως κάποιες φορές το παρακάνω κι εγώ από την ανάποδη. Ξέρω όμως πώς είναι να περιμένεις μια απάντηση που δεν έρχεται και να ξαναδιαβάζεις το δικό σου μήνυμα μήπως βρεις τι πήγε λάθος. Εκεί που θα αρκούσε ένα «σ’ ευχαριστώ, δεν θα τα καταφέρω», κάθεσαι και διορθώνεις από μέσα σου κάτι που έστειλες πριν από δύο εβδομάδες.
Και σχεδόν πάντα έρχεται η στιγμή που περιμένουμε εμείς. Τότε καταλαβαίνουμε πόσο πιο εύκολο θα ήταν να ακούσουμε ένα καθαρό όχι. Και ίσως θυμόμαστε αυτό που μου έμεινε από τον Χαραλαμπόπουλο: είμαστε όλοι περαστικοί. Σήμερα τυχαίνει να είμαι εγώ αυτή που μπορεί να απαντήσει. Αύριο μπορεί να είμαι αυτή που περιμένει. Δεν άλλαξε η αξία κανενός μας στο μεταξύ.
Μ.


